GBT Nedir? GBT Kaydı Nasıl Sorgulanır, Silinir ve Neler Görünür? (2026)

GBT, Genel Bilgi Toplama sisteminin kısaltmasıdır: emniyet ve jandarma gibi kolluk kuvvetlerinin, kamu düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla kişiler hakkındaki yakalama ve arama kararlarını, yurt dışı çıkış yasaklarını, belirli suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturma bilgilerini ve bazı mahkûmiyet kayıtlarını tuttuğu veri tabanıdır. Polisin yol kontrolünde ya da kimlik sorgusunda baktığı sistem budur. GBT, Adalet Bakanlığı’nın tuttuğu adli sicil (sabıka) kaydından farklıdır ve e-Devlet üzerinden sorgulanamaz.

Bu yazıda GBT’nin hangi kurallara göre tutulduğunu, sorguda nelerin görüldüğünü, adli sicilden farkını, kişinin kendi kaydını nasıl öğrenebileceğini ve kaydın hangi hallerde silinebileceğini; Anayasa Mahkemesi ve Kamu Denetçiliği Kurumu kararları ile ilgili kanunlar ışığında açıklıyorum.

GBT nedir ve ne işe yarar?

GBT kayıtları, İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Kaçakçılık İstihbarat, Harekât ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı (KİHBİ) tarafından hazırlanan Bilgi Toplama Yönergesi‘ne göre tutulur. Yönerge “hizmete özel” gizlilik derecesi taşıdığından Resmî Gazete’de yayımlanmamıştır. Kolluk bu sistemi; kimlik kontrollerinde ve olay yerlerinde kişinin aranıp aranmadığını, hakkında yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunup bulunmadığını anında tespit etmek için kullanır.

Polise kimlik sorma ve hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı bulunan kişileri tespit etme yetkisi, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 4/A maddesinde düzenlenmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu 2018 tarihli bir kararında, bu kanunun ek 7. maddesindeki genel istihbarat yetkisini ve İçişleri Bakanlığı Teşkilat Kanunu’nu GBT kayıtlarının dayanağı olarak saymış; ancak kayıtların saklama süresini, kullanımını ve kimlerin erişebileceğini düzenleyen açık bir kanun hükmü bulunmadığını tespit ederek Bakanlığa mevzuat düzenlemesi yapılmasını tavsiye etmiştir.

GBT’de neler görünür?

Yönergenin kendisi yayımlanmamış olsa da yargı kararlarına ve akademik çalışmalara yansıyan bilgilere göre GBT’de şu kayıtlar yer alır:

• Kimlik bilgileri (T.C. kimlik numarası, ad, soyad, doğum bilgileri),
• Hakkında verilmiş yakalama emri, tutuklama kararı ve zorla getirme kararları,
• Yurt dışına çıkış yasağı ve adli kontrol kararları,
• Yönergede sayılan belirli suç türleri (örneğin terör, kaçakçılık, devlet güvenliğine karşı suçlar ve yüz kızartıcı suçlar) nedeniyle devam eden soruşturma ve kovuşturma bilgileri,
• Bu suçlardan verilmiş kesinleşmiş mahkûmiyet kayıtları,
• Kayıp kişi kayıtları.

Her soruşturma GBT’ye işlenmez. Bilgi formu, yönergenin 9/b maddesinde sayılan suç türleri için açılır. Trafik cezası gibi idari yaptırımlar veya bu listede bulunmayan suçlar nedeniyle yürütülen işlemler kural olarak GBT kaydı oluşturmaz.

Polisin ekranında görülen diğer bilgiler

Kimlik sorgusunda kolluğun ekranında GBT’nin yanında başka kayıtlar da görünür. Uygulamada “GBT’de çıkıyor” denilen bilgilerin bir kısmı aslında bu kayıtlardan gelir; aradaki farkı bilmek, hangi kaydın düzeltilmesi gerektiğini anlamak için önemlidir.

GBT’de fotoğraf bilgisi var mı?

Sorguda görülen fotoğraf, kimlik kartı başvurusunda alınan ve nüfus kayıtlarında bulunan fotoğraftır. Kolluk, kimliği doğrulamak için nüfus kayıtlarına da eriştiğinden fotoğraf, anne ve baba adı ve adres gibi bilgiler ekranda görünür. Bu bilgiler bir suç kaydı değildir.

GBT’de evlilik bilgisi çıkar mı?

Medeni hal bilgisi nüfus kayıtlarına aittir. Evlenmek ya da boşanmak GBT’de bir kayıt oluşturmaz; ekranda görülen medeni hal bilgisi nüfus kaydından gelir.

GBT’de ehliyet bilgisi çıkar mı?

Sürücü belgesine ilişkin bilgiler, belgenin geri alınması veya iptali dahil, trafik kayıtlarında tutulur ve yol kontrollerinde ayrıca sorgulanır. Ceza puanı nedeniyle ya da alkollü araç kullanma nedeniyle geri alınmış bir ehliyet bu kayıtlarda görünür; ancak bu durum tek başına GBT’de bir suç kaydı anlamına gelmez.

GBT’de meslek bilgisi çıkar mı?

GBT meslek bilgisi tutmak amacıyla oluşturulmuş bir sistem değildir. Sorguda meslek bilgisi görülüyorsa bu bilgi başka kayıtlardan ya da kişinin daha önceki beyanlarından gelir ve kişi hakkında olumsuz bir kayıt anlamı taşımaz.

GBT’de otel kaydı çıkar mı?

1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’na göre otel, motel, pansiyon, günübirlik kiralanan ev ve benzeri konaklama yerlerinin işleticileri, kalan herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını günü gününe tutmak ve genel kolluğun her an incelemesine hazır bulundurmak zorundadır (md. 2). Uygulamada bu bildirimler elektronik olarak yapıldığından, hakkında yakalama kararı bulunan bir kişinin konakladığı yer bu kayıtlar üzerinden tespit edilebilir. Otel kaydı tek başına bir suç kaydı değildir; konaklamak kişi hakkında olumsuz bir bilgi oluşturmaz.

GBT’de tedbir kaydı ve zorla getirme kararı

Tedbir kaydı, kişi hakkında verilmiş ve hâlen devam eden koruma tedbirlerini ifade eder. En sık karşılaşılanlar, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesine göre verilen adli kontrol kararlarıdır: yurt dışına çıkamamak, belirli günlerde karakola giderek imza vermek gibi yükümlülükler bu kapsamdadır. Yurt dışı çıkış yasağı bulunan bir kişi, sınır kapısında yapılan sorguda bu nedenle durdurulur.

Zorla getirme kararı, usulüne uygun çağrıldığı halde gelmeyen ya da hakkında tutuklama veya yakalama için yeterli nedenler bulunan şüpheli veya sanık hakkında verilir (CMK md. 146). Tanık olarak çağrılıp mazeret bildirmeden gelmeyen kişiler de zorla getirilebilir (CMK md. 44). Zorla getirme kararıyla yakalanan şüpheli veya sanık derhal, olanak yoksa yol süresi hariç en geç 24 saat içinde hâkim veya savcı önüne götürülür. Uygulamada bu kararların büyük kısmı, adres değiştiği için davetiyesi ulaşmayan kişiler hakkında verilmiş olur ve kişi kararı ilk kez yol kontrolünde öğrenir. İfade verildiğinde karar yerine getirilmiş olur ve kayıt aranan kişiler arasından çıkarılır.

9/b kapsamındaki suçlar nelerdir?

Bilgi Toplama Yönergesi’nin 9/b maddesi, kişi yakalanmış olsa dahi hakkında bilgi formu açılacak suç türlerini sayar. Yönerge yayımlanmadığından listenin tamamı kamuya açık değildir. Akademik çalışmalar ve yargı kararları bu kapsamda terör suçlarını, kaçakçılık suçlarını, devletin güvenliğine karşı suçları ve hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçları göstermektedir. Örneğin Kamu Denetçiliği Kurumunun 2018 kararına konu olayda ruhsatsız silah bulundurma, Anayasa Mahkemesinin E.Ç.A. kararına konu olayda hırsızlık suçundan verilen mahkûmiyetler GBT’de tutulmuştur.

HAGB ve denetimli serbestlik GBT’de çıkar mı?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı adli sicil kaydına işlenmez; Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231/13 maddesine göre bu kararlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde kullanılabilir. Bu nedenle HAGB kararı e-Devlet’ten alınan adli sicil belgesinde görünmez. Ancak kamu görevine atanacaklar hakkında yapılan arşiv araştırması, 7315 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca HAGB kararlarını da kapsar.

GBT açısından durum, dosyanın 9/b kapsamındaki bir suça ilişkin olup olmamasına bağlıdır. Bu suçlarda bilgi formu soruşturma aşamasında açılmış olabilir ve yönergenin HAGB kararlarına nasıl uygulandığı kamuya açık değildir. Denetimli serbestlik ise bir infaz biçimidir; dayandığı hüküm bir mahkûmiyettir ve 9/b kapsamındaki suçlarda GBT’de mahkûmiyet olarak yer alabilir. HAGB veya denetimli serbestlik kararı bulunan kişilerin kayıt durumunu bilgi edinme başvurusuyla öğrenmesi en sağlıklı yoldur.

GBT ile adli sicil (sabıka kaydı) arasındaki fark nedir?

Bu fark uygulamada sık karışıklığa yol açar: e-Devlet’ten “adli sicil kaydı yoktur” yazan bir belge alan kişi, polis kontrolünde GBT’de eski bir dosyasıyla karşılaşabilir. Adli sicil kaydının silinmesi GBT kaydını kendiliğinden silmez.

GBT sorgulaması nasıl yapılır, kimler bakabilir?

GBT sorgusu polis ve jandarma tarafından, görevleri sırasında kimlik bilgileri üzerinden yapılır. Sorgu genellikle yol kontrollerinde, şüphe üzerine kimlik sorulduğunda, otel ve konaklama kayıtlarının kontrolünde ve olay yerlerinde gündeme gelir. Kolluk kuvvetleri dışında özel işverenlere, bankalara veya kişilere GBT’ye erişim yetkisi tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır.

Sorguda hakkınızda bir yakalama emri çıkarsa, kolluk sizi yakalayarak ilgili Cumhuriyet savcılığına veya mahkemeye götürür. Çoğu zaman bu kararlar, kişinin haberi olmadığı eski bir dosyada ifadesinin alınamaması nedeniyle verilmiş olur. Böyle bir durumda bir avukata hemen ulaşmak hakkınızdır.

GBT sorgulamasından kaçmak suç mudur?

Görevle bağlantılı olarak kimliği sorulan kişinin kimlik veya adres bilgisi vermekten kaçınması ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunması suç değil, kabahattir ve idari para cezası gerektirir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 40). Ancak kimliği bu nedenle belirlenemeyen kişi tutularak Cumhuriyet savcısına haber verilir ve kimliği açıkça anlaşılıncaya kadar gözaltına alınabilir, gerekirse tutuklanabilir. Kontrol noktasından kaçmak ya da başkasının kimliğini kullanmak ise ayrıca suç oluşturabilir. Bu nedenle kimlik kontrolünde bilgi vermekten kaçınmak, sorunu çözmek yerine büyütür.

Avukata GBT yapılır mı?

Kanunda avukatları kimlik kontrolünden ayrık tutan bir hüküm yoktur; görevle bağlantılı olarak kimliği sorulan avukat da kimlik bilgilerini vermekle yükümlüdür ve GBT sorgusu herkes gibi avukatlar için de yapılabilir. Avukatlara tanınan özel güvence, mesleki faaliyetin korunmasına yöneliktir: Avukat büroları ancak mahkeme kararıyla, kararda belirtilen olayla ilgili olarak ve Cumhuriyet savcısının denetiminde aranabilir; aramada baro başkanı veya onu temsil eden bir avukat hazır bulundurulur (CMK md. 130).

Kendi GBT kaydımı nasıl öğrenirim?

GBT kaydı e-Devlet üzerinden sorgulanamaz. Kişi kendi kaydını, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na dayanan bir dilekçeyle valilik, kaymakamlık veya il emniyet müdürlüğüne başvurarak öğrenebilir. Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu, kişinin GBT sisteminde kendisi hakkında oluşturulan bilgileri öğrenme talebinin bilgi edinme kapsamında olduğuna karar vermiştir. Ancak kişinin hâlen arandığına ilişkin bilgiler bu yolla verilmeyebilir.

Başvuru dilekçesinde kimlik bilgilerinin yanında, GBT sisteminde adınıza kayıt bulunup bulunmadığının, varsa hangi dosyaya dayandığının bildirilmesi açıkça istenmelidir. Bilgi edinme başvurularına kural olarak 15 iş günü içinde cevap verilir.

GBT kaydı iş başvurusunu ve memuriyeti etkiler mi?

Özel sektördeki işverenler GBT’ye erişemez; iş başvurularında genellikle e-Devlet’ten alınan adli sicil kaydı belgesi istenir. Kamu görevi için durum farklıdır: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na göre ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacak herkes hakkında arşiv araştırması yapılır (md. 3). Arşiv araştırması; adli sicil kaydının yanında kişinin kolluk tarafından hâlen aranıp aranmadığını, hakkında bir tahdit bulunup bulunmadığını, kesinleşmiş mahkeme kararlarını, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarını ve devam eden ya da sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalara ilişkin olguları kapsar (md. 4).

Bu nedenle kamu görevine başvuracak kişiler açısından, GBT’ye yansıyan eski dosyaların durumunu önceden öğrenmek ve gerekiyorsa düzeltilmesini istemek önemlidir. Öğretmenlik, emniyet ve güvenlik birimleri gibi görevlerde ayrıca daha kapsamlı olan güvenlik soruşturması yapılır.

GBT kaydı nasıl silinir?

GBT kaydının silinmesi ya da pasife alınması, Bilgi Toplama Yönergesi’ndeki şartlara bağlıdır. Yargı kararlarına ve akademik çalışmalara yansıdığı haliyle yönergede şu haller öngörülmüştür:

• Yakalama kararının yerine getirilmesi veya kaldırılması: Kişi yakalandığında ya da karar kaldırıldığında kayıt aranan kişiler arasından çıkarılır; bilgi formu imha edilmez, arşive alınır.
• Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya zamanaşımı: Bu kararlardan biri kesinleştiğinde bilgi formu yine imha edilmeksizin arşive alınır.
• Suç tarihinde çocuk olanlar: Aynı türden bir suçu beş yıl içinde tekrar işlemeyen çocuk hakkındaki bilgi formu tamamen silinir.
• Ölüm veya gaiplik: Kişinin ölümü ya da hakkında gaiplik kararı verilmesi halinde kayıt iptal edilir.

Yönergedeki bu düzenleme nedeniyle, kesinleşmiş mahkûmiyet bilgileri adli sicilden silinse bile GBT’de çok uzun süre, kural olarak kişinin ölümüne kadar saklanabilmektedir. Kaydın sorguda nasıl göründüğü de, aktif bir kayıt mı yoksa arşive alınmış bir bilgi mi olduğuna göre değişir.

Silme başvurusu ve dava yolu

1. Başvuru: Kaydın silinmesi veya düzeltilmesi için İçişleri Bakanlığına ya da il emniyet müdürlüğüne dilekçe verilir. Dilekçeye beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya yakalama kararının kaldırıldığına dair kararların kesinleşme şerhli örnekleri eklenmelidir.
2. Ret halinde dava: Talebin reddi bir idari işlemdir; ret cevabının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır (İYUK md. 10).
3. Kamu Denetçiliği Kurumu: İdarenin cevabına karşı Kamu Denetçiliği Kurumuna da başvurulabilir. Kurumun kararları tavsiye niteliğindedir.

GBT kayıtlarına Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun uygulanması sınırlıdır: Kanun’un 28/1-ç maddesi, kanunla yetkilendirilmiş kamu kurumlarının kamu güvenliği ve kamu düzenine yönelik önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlediği verileri kanunun kapsamı dışında tutar. Bu nedenle KVKK’ya dayalı silme talepleri genellikle sonuç vermez; başvurunun Anayasa’nın 20. maddesindeki kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına ve ölçülülük ilkesine dayandırılması gerekir.

GBT ile ilgili Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları

• Anayasa Mahkemesi, Bülent Kaya, B. No: 2013/2941, 11/5/2016: Mahkeme, ceza mahkûmiyetine ilişkin verilerin kişisel veri olduğunu ve bunların GBT’de tutulmasının özel hayata saygı hakkına müdahale oluşturduğunu kabul etmiş; ancak olayda hak ihlali bulunmadığına karar vermiştir.
• Anayasa Mahkemesi, E.Ç.A., B. No: 2014/5671, 7/6/2018: Yıllar önce verilmiş hırsızlık mahkûmiyetlerinin GBT’de tutulmasına ilişkin başvuruda da ihlal kararı verilmemiştir. Mahkeme, sistemin suçla mücadele ve kamu düzeninin korunması bakımından meşru bir amaç taşıdığını kabul etmiştir.
• Danıştay 10. Dairesi, K. 2006/7450, 27/12/2006: Bilgi Toplama Yönergesi’nin iptali istemiyle açılan dava, yönergede mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
• Danıştay 10. Dairesi, E. 2006/6131, K. 2008/4559, 18/6/2008: Yargı kararıyla kaldırılan bir gıyabi tutuklama kararının GBT’den silinmesini sağlamanın, emniyet birimleri ve Cumhuriyet savcılıkları açısından idari bir görev olduğu kabul edilmiştir.
• Kamu Denetçiliği Kurumu, 2017/9518, 29/1/2018: Ruhsatsız silah bulundurmaktan verilen ve adli sicilden silinmiş bir mahkûmiyete ilişkin GBT kaydının silinmesi talebi yönergeye uygun bulunarak reddedilmiş; ancak yönergenin tek başına yeterli bir hukuki dayanak olmadığı belirtilerek İçişleri Bakanlığına kanuni düzenleme yapılması tavsiye edilmiştir.
• Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu: Kişinin GBT sisteminde kendisi hakkında bilgi formu oluşturulup oluşturulmadığını öğrenme talebinin bilgi edinme hakkı kapsamında olduğuna karar vermiştir.

Bu kararlar, kesinleşmiş bir mahkûmiyete dayanan GBT kaydının silinmesinin zor olduğunu gösterir. Buna karşılık yakalama kararı kaldırıldığı halde kişinin hâlâ aranıyor görünmesi, beraat ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararına rağmen kaydın aktif kalması veya kaydın başka bir kişiye ait olması gibi durumlarda düzeltme talebi çok daha güçlüdür. Danıştay’ın yukarıdaki 2008 tarihli kararı da kaldırılan kararların sistemden silinmesini sağlamanın idarenin görevi olduğunu ortaya koyar.

Ceza ve idare hukukunda hukuki destek

GBT kaydına ilişkin sorunlar çoğu zaman eski bir dosyanın sonucunun sisteme işlenmemesinden ya da kaldırılmış bir kararın kayıtta kalmasından kaynaklanır. Önce kaydın neye dayandığını öğrenmek, ardından ilgili kararların kesinleşme şerhli örnekleriyle düzeltme istemek ve gerekirse idari dava açmak gerekir. Hakkında yakalama kararı bulunan kişilerin işlemlerinde, eski ceza dosyalarının araştırılmasında ve GBT ile adli sicil kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin başvuru ve davalarda, Türkiye’nin her yerinden gelen dosyalarda hukuki destek veriyorum. Ceza dosyalarına ilişkin çalışmalarımı ceza hukuku, idari davalara ilişkin çalışmalarımı idare hukuku sayfasında bulabilir, görüşme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Suçların tanımları ve cezaları için Türk Ceza Kanunu sayfamıza da bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular